Cazals-Alfred-Jarry-rood-2dedruksticker

De nieuwe Faustroll-vertaling: het verhaal van de vertaler

Beeld: Cazals (publ. dom.)

cover-faustroll-thumb

Om de Volkskrant van dit weekend te citeren: Koop! Dit! Geweldige! Boek! De nieuwe Nederlandse vertaling van Alfred Jarry’s ‘Faustroll’ is een toegankelijke en door de overvloed aan noten ook een onderhoudende manier om kennis te maken met het eerste grote genie van de moderne literatuur. Hoe vertaal je zo’n moeilijk boek? Vertaalster Liesbeth van Nes schreef het volgende, uitgebreide antwoord.

tekst: Liesbeth van Nes

Een tweede Faustroll-avontuur

Het eerste avontuur dat Pieter de Nijs en ik in 1994 aangingen met de vertaling voor uitgeverij Perdu, had ons niet gebracht waar we wilden zijn. Pieter wilde destijds Jarry begrijpen omdat zijn neus hem vertelde dat dit iets zou bijdragen aan zijn boek over Marcel Duchamp. En omdat Faustroll in het Frans onbegrijpelijk was, leek het het beste om het maar gewoon te gaan vertalen. Maar in 1994 begrepen we het ondanks drie jaar parttime eraan werken nog steeds niet. Er was een tweede avontuur voor nodig. (meer…)

billytown-lezing-patafysica

A.s. zaterdag 12 maart in Den Haag: ‘Doctor Faustroll-Patafysical Lectures’

Komende zaterdagmiddag wordt v.a. 15u30 in de Haagse galerie Billytown een reeks lezingen gegeven naar aanleiding van de recent verschenen vertaling van Alfred Jarry’s ‘Faustroll. O.a. Pieter de Nijs, Matthijs van Boxsel en Dirk van Weelden spreken en er is een Expojarrysition met ‘Ymages’, samengesteld door Bastiaan van der Velden. En dat is nog niet alles. Meer informatie is te vinden op de website van Billytown.

Uit De mooiste van Apollinaire: Heel Europa door

mooiste-van-apollinaire-pieter-van-der-sterre-cover200

we kregen vriendelijk toestemming van vertaler Jan Pieter van der Sterre om een gedicht uit zijn nog altijd verkrijgbare bloemlezing De mooiste van Apollinaire te plaatsen. Hieronder volgt de vertaling van ‘À travers l’Europe’, ‘Heel Europa door’. Het is een van Apollinaires schildersgedichten uit de bundel Calligrammes. Het is opgedragen aan Marc Chagall en diens werk valt te herkennen in verschillende regels. Apollinaire mengt de verwijzingen naar schilderijen met fragmenten uit een van zijn vroege gedichten, La Clef. De dichter spiegelt hiermee Chagalls symboliek, die terugverwijst naar het Joodse leven in Oost-Europa (Ch. schilderde ook de ‘Fiddler on the Roof’). Apollinaire voegde zelfs een regel Italiaans in (hij werd geboren in Rome).
 Maar het punt van het gedicht is denk ik niet dat je het als een puzzel helemaal probeert op te lossen. Toen Calligrammes werd gepubliceerd, kenden de meeste lezers Chagall zelfs helemaal niet. Je moet het zien als een proeve van een nieuwe esthetiek, die op zichzelf moet overtuigen.
Noten: ‘Rotsoge’ zou voor ‘rood spoor’ staan. De ‘contactbeugel’ (Franse tekst: ‘trolley’) is die van een trolley-tram. Het is onzeker wie de heren Panado en D. waren.
 Het is interessant om dit gedicht te vergelijken met ‘Lichtval’ van Hans Faverey, eveneens een schilderijengedicht.

HEEL EUROPA DOOR
voor M. Ch.

Rotsoge
Je hoogrode gezicht je dubbeldekker annex watervliegtuig
Je ronde huis waarin een bokking zwemt
Ik heb de ooglidsleutel nodig
Gelukkig hebben we met Panado gesproken
Van die kant alles in orde
Want zie je beste meneer D…
90 of 324 een man in de lucht een kalf dat door zijn moeders buik kijkt (meer…)

soirees-de-paris-fragment

Onze vrienden de futuristen

Beeld: Les Soirées de Paris, feb. 1914, via Gallica.fr

In haar commentaar bij ‘Lundi rue Christine’ wijst Anne Hyde Greet op de passage uit het plaatje, dat twee nummers na genoemd gedicht werd gepubliceerd in Les Soirées de Paris. De moderne dichter moet net als de negentiende naturalistische romanschrijvers vertrouwen op de natuur, op het leven. Er zullen weinig literatuurhistorici zijn die Lundi rue Christine in een adem zullen noemen met het werk van de grote naturalisten, maar de gedachte is interessant. We voegen dit artikel toe aan onze kleine verzameling non-fictievertalingen. (meer…)

apollinaire-meritarte-featured

Onze vriend Méritarte

Een nieuw compleet verhaal uit ons vertaalproject Le Poète assassiné van Guillaume Apollinaire:

Onze vriend Méritarte, die de mens als een artistiek dier[1] beschouwde, spande zich in om een culinaire kunst te ontwikkelen die niet alleen de smaak en eetlust bevredigde, maar zich net als de andere kunsten ook richtte op het intellect.
 Het is bijna twee jaar geleden dat we in zijn kleine eetkamer aan de binnenplaats, op de vijfde verdieping in de Rue Nollet, met zijn vieren genoten van het aangrijpende schouwspel dat het eerste eetbare treurspel bood. Klik hier om verder te lezen.

alfred-jarry-guillaume-apollinaire-saint-germain

Wijlen Alfred Jarry

Foto: Boulevard Saint-Germain met dubbeldekkeromnibus (1906), via Flickr, (The Casas…, uitsnede van ansichtkaart uit 1906)

Door Guillaume Apollinaire (vert. WVDL)

De eerste keer dat ik Alfred Jarry ontmoette was op een soirée van La Plume, de tweede serie, waarvan men zegt dat ze minder de moeite waard was dan de eerste. Het Café Du Soleil d’Or had zijn naam veranderd: het heette Le Café du Départ. Deze melancholieke naam bespoedigde zonder twijfel het einde van de bijeenkomsten en mogelijk dat van La Plume. Die uitnodiging om op reis te gaan te dreef ons snel ver uiteen! Toch vonden daar in de kelderverdieping op het Place Saint-Michel enkele mooie avondjes plaats en er werden in klein gezelschap vriendschappen gesmeed.
 Op de bewuste avond kwam Alfred jarry op me over als de personificatie van een rivier, een jonge, baardloze rivier in doordrenkte kleren. Zijn dunne druipsnor, zijn overjas met golvende panden, zijn flanellen shirt en wielrijdersschoenen hadden allemaal iets weeks, iets sponsachtigs; de halfgod was nog vochtig, het leek alsof hij enkele uren ervoor doorweekt uit zijn rivierbedding was gerezen. (meer…)